developen

Aranızda Stackoverflow‘u duymayan var mıdır? Stackoverflow, Joel Spolsky ve Jeff Atwood‘un programcılara özel bir soru-cevap sitesi yapma fikirleriyle doğan ve günümüzde programlama ile ilgili temel kaynaklardan biri olarak gösterilen bir oluşum. Ayrıca ikili sitenin tüm hayat çizgisini 87 bölümlük bir podcast serisi ile yayımladılar, dinleyin, harcadığınız 87 saate değecektir.

Stackoverflow podcast’inin 50. bölümünde Joel şöyle bir laf ediyor (Çeviri bana aittir, hatalarım için şimdiden özür dilerim);

Düşünüyorum da, Microsoft’ta bir programcı kod yazdığında, bu kod devasa bir fabrikaya yollanıyor ve [bu yapı hakkında] hiç bir fikriniz yok. Ve [yazılan bu kodun] milyonlarca kopyası var ve milyonlarca değişik dilde [işletiliyor] ve bir bakıyorsunuz kodunuz Türk dilinde çalışıyor.

Ve bir gün birileri Türkçe karakter setinin kurallarına aykırı olarak İngilizce I harfini büyük yaptığınız zaman üzerindeki noktasının kaybolduğu ile ilgili şikayet ediyor ve siz de “Ne? Benim kodun Türk dilinde mi çalışıyor?” diye kalıyorsunuz.

Joel’in dünyada konuşulan onca dil içerisinden bu örneklemeyi Türkçe ile vermesinin aslında çok geçerli bir sebebi var. Türk dili uluslararasılaştırma ile uğraşanların çok sık üzerine konuştukları bir dil. Hatta uluslararasılaştırma konularının konuşulduğu koridorlarda Türkiye Testi‘nden bahsedildiğini söylesem şaşırır mıydınız?

Sorunların temel kaynağı aslında dilimize ait temel bir kaç özellikten gelmekte.

1. Türkiye’de de birçok ülkedekine benzer biçimde -lakin Birleşik Devletler’den farklı olarak- 2 Temmuz 2010 tarihini 02.07.2010 şeklinde yazıyoruz.
2. Türkiye’de  de yine bazı ülkelerde olduğu gibi bin ayracı olarak nokta kullanıyoruz, misal 1,256.65′in dilimize göre doğru yazılışı 1.256,65′dir.
3. Ama asıl testin adının Türkiye Testi olmasının sebebi noktalı harflerimiz ile ilgili bir durumumuzdan dolayı. Çoğu dilde i harfinin büyüğü I iken I bizde farklı bir harfe tekabül etmekte. Bu hatayı da tabii ki Türkiye’den bir kullanıcı bildirmiş ve testimizin adı da buradan gelmekte.

Bu özellikleriyle eğer bir uygulama Türkçe ile tam uyumlu çalışabiliyor ise latin alfabesi kullanan dillerin neredeyse %90′ı için güvenli kabul ediliyor. Jeff Atwood da dahil birçok yazar bu sebeple, yazılımcılara ürünlerinde uluslararasılaştırma yapacaklar ise Türkiye yerel ayarları ile ürünlerinin düzgün çalışmasını sağlamalarını salık veriyorlar.

Türkiye yerelinde yaşanan sorunlar aslında dilimizin bir iki sınır değer koşulu ile ilgili. Yazılımlar Arapça yada İbranice gibi sağdan sola dilleri de destekleyecek ise asıl kıyamet kopuyor. Örneğin resimde Microsoft Windows XP’nin İbranice versiyonunda Başlat butonunu görmektesiniz. İsrail’e ilk adım attığınız andan itibaren, nüfusu 7 milyon olan bu minik ülkede fazlaca yeniden mühendisliğe ihtiyaç duyulmasına rağmen yazılımların ne kadar başarılı bir biçimde İbranice çalıştığını görüyorsunuz.

Eğer yazılımlarınızı sadece Türkiye’de satmak amacıyla geliştirmiyorsanız, uluslararasılaştırma sizin için kaçınılmaz bir süreç olacaktır. Hele ki doymuş ve tüm dünya ile rekabet halinde olduğunuz İngilizce konuşulan coğrafyalar yerine Orta Doğu, Çin, Rusya ve Uzak Doğu pazarlarını hedefliyorsanız elinizi kirletmenin vakti belki de geldi de geçiyor.

Biz bunlardan bahsederken yine aklıma i’leri ı yapan, metinleri düzgün alfabetik sıralayamayan, rakam ve tarih formatları bozuk ve Türk Yazılımcıları Tarafından Geliştirilmiş onca yazılım geliyor aklıma.

Yazılımlarınız Türkçe uyumlu mu? Bu uyumluluğu kendi ürünleri için tüm dünya test ederken, siz ürünlerinizde Türkçe uyumluluğunu test ediyor musunuz?

Herkese İyi Testler!